Đại dịch Covid-19 và những “lát cắt” An sinh xã hội toàn cầu (Bài 03)

10/04/2020 09:50 AM


Bất chấp các giải pháp ứng phó đã và đang được các quốc gia khẩn trương ban hành và thực thi, những con số thống kê cho thấy tác động của dịch Covid-19 vẫn chưa dừng lại, mức độ tăng lên càng phản ánh bức tranh chân thực và khắc nghiệt về đại dịch toàn cầu. Nhưng có lẽ chúng ta cần có góc nhìn sâu hơn về một dịch bệnh toàn cầu bên cạnh những con số thống kê.

 

 Ai cũng có thể bị tổn thương

Chỉ hơn 02 tuần sau khi công bố những dự báo tác động của dịch Covid-19 tới thị trường lao động, việc làm toàn cầu, Tổ chức Lao động quốc tế ILO đã phải cập nhật thêm các số liệu mới trước sự lây lan của đại dịch bệnh tại nhiều quốc gia.

Trong thông cáo phát đi ngày 07/4, ILO dự báo: Cuộc khủng hoảng mang tên Covid-19 dự kiến sẽ cướp đi 6,7% tổng số giờ làm việc trên toàn cầu trong quý hai năm 2020 – tương đương với 195 triệu việc làm toàn thời gian. Những khu vực chịu tác động nghiêm trọng dự kiến là các nước Ả Rập (mất 8,1% số giờ làm việc, tương đương 5 triệu người lao động toàn thời gian), châu Âu (7,8%, tức 12 triệu người lao động toàn thời gian), và Châu Á – Thái Bình Dương (7,2%, tương đương 125 triệu lao động toàn thời gian).

Các nhóm quốc gia chia theo mức thu nhập đều chịu tổn thất nặng nề, nhưng trong đó, các nước thu nhập trung bình cao bị tác động mạnh nhất (mất 7% tổng số giờ làm việc, tương đương 100 triệu người lao động toàn thời gian). Những con số này cho thấy sức tàn phá của đại dịch COVID-19 vượt xa tác động của cuộc khủng khoảng tài chính toàn cầu năm 2008-2009.

Các ngành kinh tế bị ảnh hưởng lớn nhất bao gồm dịch vụ lưu trú và ăn uống, sản xuất, bán lẻ, các hoạt động kinh doanh và hành chính.

 

Lưu ý rằng: con số tổng kết về tình trạng thất nghiệp toàn cầu trong toàn bộ năm 2020 sẽ còn phụ thuộc nhiều vào các diễn tiến sắp tới và các biện pháp chính sách, ILO đặc biệt nhấn mạnh: có khả năng cao là con số tổng kết cuối năm sẽ cao hơn nhiều so với dự báo ban đầu của ILO  là 25 triệu người thất nghiệp.

Cũng theo số liệu mới nhất của ILO, 1,25 tỷ lao động đang làm việc trong các ngành được xác định là có nguy cơ cao sẽ gia tăng “một cách chóng mặt và nghiêm trọng” tỷ lệ sa thải cũng như giảm lương và số giờ làm việc. Với nhiều người lao động đang làm các công việc yêu cầu kỹ năng thấp, vốn đã bị trả lương ít ỏi, thì việc đột ngột mất thu nhập sẽ dẫn tới hậu quả nặng nề.

Nhìn vào các khu vực địa lý, tỷ lệ người lao động trong các ngành “có nguy cơ” này dao động từ 43% ở khu vực Châu Mỹ tới 26% ở khu vực Châu Phi. Báo cáo cảnh báo rằng một số khu vực, đặc biệt là Châu Phi, có tỷ lệ phi chính thức ở mức cao, cùng với hệ thống an sinh xã hội yếu, mật độ dân số dầy đặc và năng lực hạn chế, nên đây sẽ là những thách thức nghiêm trọng về y tế và kinh tế đối với các chính phủ.

Trên toàn thế giới, 02 tỷ người lao động trong khu vực phi chính thức (chủ yếu ở các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển) là nhóm có nguy cơ cao bị tác động tiêu cực.

Kinh tế phát triển nhưng hệ thống An sinh có đủ mạnh?

Tác động của dịch bệnh Covid-19 sẽ có thể tiếp tục tăng lên, chưa ai có thể khẳng định được con số cuối cùng. Tuy nhiên, các tổ chức An sinh xã hội, giới nghiên cứu trong lĩnh vực này đã sớm đưa ra những con số đáng quan tâm hơn, nhất là trong bối cảnh dịch bệnh lây lan.

Theo đó, gần 40% dân số toàn cầu không có BHYT hoặc không được tiếp cận các dịch vụ chăm sóc y tế. Khoảng 800 triệu người phải chi khoảng 10% tổng thu nhập cho chi phí y tế hàng năm; và 100 triệu người rơi vào tình trạng đói nghèo vì bệnh tật. Câu hỏi đặt ra, những con số trên sẽ tăng lên như thế nào trong bối cảnh Covid-19 tiếp tục lan rộng.

Ứng phó với dịch bệnh, phần lớn công nhân phải nghỉ việc theo các hình thức khác nhau. Nhưng chỉ khoảng 2/3 quốc gia trên toàn cầu xây dựng chính sách BHXH hoặc trợ cấp xã hội đáp ứng yêu cầu để bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 vệ người lao động. Được nhận ít hay nhiều từ các chế độ trợ cấp trong những ngày nghỉ làm việc, cách ly đã là may mắn; thậm chí, không ít người lao động (phi chính thức, làm việc tự do) còn không nhận được bất kỳ một trợ cấp nào. Chính sách BHTN tại nhiều quốc gia không thực hiện tốt vai trò hỗ trợ người lao động trong bối cảnh thị trường lao động liên tục biến động với xu hướng nhanh hơn, trước các tác động từ công nghệ phát triển. Hàng trăm ngàn việc làm đang trong tình trạng thiếu sự bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 đảm bền vững ở một mức độ nhất định nhưng chỉ 1/5 người thất nghiệp toàn cầu có thể trông mong vào trợ cấp thất nghiệp; số còn lại sẽ phải đối mặt với một khoảng trống lớn.

Trên thực tế, 55% dân số thế giới, khoảng 04 tỷ người không được hưởng lợi từ bất kỳ một chế độ trợ cấp xã hội nào. Tại một số quốc gia, các giải pháp được xây dựng theo hướng để thị trường lao động, nền kinh tế tự điều chỉnh (từ doanh nghiệp cho đến người lao động phải tự thích nghi) nhưng mô hình này không thể ứng dụng rộng rãi. Hiệu quả chỉ một số ít đạt được khi nền kinh tế đủ mạnh, tạo một lượng việc làm ổn định tương đối, đi cùng khả năng lấp đầy bao phủ các chế độ BHXH (có việc làm, được tham gia BHXH theo nguyên tắc có đóng, có hưởng). Nhưng dịch bệnh Covid-19 cho thấy, bất kể nền kinh tế nào, dù mạnh đến đâu cũng phải đối mặt với nguy cơ khủng hoảng, thậm chí là trầm trọng; toàn bộ doanh nghiệp, các vị trí việc làm, người lao động, bất kể người giàu hay nghèo, lao động thời vụ hay người có việc làm ổn định đến đâu, đều phải đối mặt với nguy cơ bị tổn thương./.

 

Tài liệu tham khảo:

- Covid-19 và thế giới việc làm: Tác động và giải pháp, ILO, 2020.

- COVID-19 tác động nghiêm trọng tới việc làm và số giờ làm việc, ILO, 2020.

- Covid-19: Social protection systems failing vulnerable groups, Shahra Razavi, Director, ILO Social Protection department.

- 10 Global challenges for social security, ISSA, 2019.

Bài 01: Những con số dự báo & và hơn thế nữa 

Bài 02: Những biện pháp ứng phó khẩn trương

Minh Hằng - tapchibaohiemxahoi.gov.vn