Nghiên cứu – Trao đổi: Cơ hội và thách thức trong việc mở rộng đối tượng tham gia BHXH tự nguyện ở tỉnh Quảng Nam hiện nay

02/07/2018 11:17 AM


                                                                                                                                                                              Ths. Nguyễn Thanh Danh

BHXH tự nguyện được chính thức triển khai ở nước ta bắt đầu từ ngày 01/01/2008 theo Luật BHXH năm 2006, sau 10 năm thực hiện, kết quả rất khả quan, tuy nhiên đến nay số lượng đối tượng tham gia còn khá khiêm tốn. Đối với tỉnh Quảng Nam, tính đến cuối năm 2017, mới có 2.354 người tham gia BHXH tự nguyện, chiếm khoảng 0,27% dân số trong độ tuổi lao động trên địa bàn tỉnh. Để có góc nhìn bao quát hơn, chúng tôi tìm hiểu về cơ hội và thách thức trong việc mở rộng đối tượng tham gia BHXH tự nguyện hiện nay.

dsc_0016-minhhoanghiencuutraodoi.jpg
BHXH tỉnh phối hợp với Hội LHPN tỉnh tổ chức tuyên truyền chính sách BHXH, BHYT
cho hội viên Phụ nữ xã Tiên Lộc, huyện Tiên Phước (11/6/2018)

Quá trình phát triển BHXH tự nguyện trên phạm vị toàn quốc nói chung, tỉnh Quảng Nam nói riêng có thể thấy những điều kiện thuận lợi cơ bản như sau.

Về chính sách.

Một là, Hiến pháp nước ta năm 2013 ghi nhận công dân có thêm quyền được bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 đảm an sinh xã hội. Đây chính là cơ sở hiến định để mọi công dân được bình đẳng trong việc bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 đảm có được thu nhập tối thiểu nhằm thoát khỏi tình trạng nghèo đói khi không có việc làm, không có thu nhập hoặc hết tuổi lao động. Theo đó, mọi công dân có quyền được đảm bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 an sinh xã hội. Nhà nước phải thể hiện chức năng quản lý xã hội để đảm bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 quyền an sinh của mọi người dân. Trong các chính sách an sinh xã hội thì chính sách BHXH là trụ cột. Trên cơ sở đó, Luật BHXH năm 2014 quy định rõ hơn quyền và nghĩa vụ của các bên khi tham gia BHXH tự nguyện, trong đó quy định Nhà nước hỗ trợ tiền đóng BHXH cho mọi người dân tham gia.

Hai là, quỹ BHXH tự nguyện và quỹ BHXH bắt buộc hình thành nên quỹ BHXH, là quỹ tiền tệ tập trung, hạch toán độc lập với ngân sách Nhà nước, được Nhà nước bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 hộ và bù thiếu. Mục đích sử dụng quỹ chủ yếu là để chi trả các chế độ BHXH cho người tham gia theo quy định. Như vậy, người tham gia BHXH tự nguyện không có sự phân biệt đối xử với người tham gia BHXH bắt buộc và luôn có sự hỗ trợ của nhà nước thông qua quỹ BHXH chung cho mọi đối tượng. Cụ thể, quỹ của những người tham gia BHXH tự nguyện được Nhà nước bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 hộ. Riêng, cá nhân đến thời điểm nhận lương hưu, tiền lương hưu được tính bù trượt giá qua từng năm và được hưởng lợi từ kết quả đầu tư quỹ; trong thời gian hưởng lương hưu được điều chỉnh tăng do tăng trưởng chung của nền kinh tế mang lại.

Ba là, chính sách BHXH sớm ra đời từ sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 và đến năm 1995 hình thành nên tổ chức BHXH độc lập. Theo Luật BHXH năm 2014, thì tổ chức BHXH là cơ quan nhà nước có chức năng thực hiện chế độ, chính sách BHXH, quản lý và sử dụng các quỹ BHXH, bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 hiểm y tế, bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 hiểm thất nghiệp; thanh tra việc đóng BHXH, bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 hiểm thất nghiệp, bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 hiểm y tế và nhiệm vụ khác theo quy định. Như vậy, BHXH có lịch sử phát triển lâu đời và do nhà nước tổ chức thực hiện (trong đó có BHXH tự nguyện). Đây là cơ sở vững chắc để phát triển BHXH ngày càng bền vững.

Bốn là, luật BHXH quy định mức hưởng BHXH được tính trên cơ sở mức đóng, thời gian đóng BHXH, song có chia sẻ giữa những người tham gia BHXH với nhau. Tuy có khác nhau về vị trí việc làm, điều kiện lao động, mức thu nhập làm căn cứ đóng BHXH... nhưng giữa những người tham gia BHXH tự nguyện và BHXH bắt buộc đều nghỉ hưởng chế độ hưu trí ở cùng độ tuổi, được liên thông và có cùng sự kiện phát sinh bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 hiểm như nhau. Vậy, có thể thấy luôn có sự chia sẽ rất lớn giữa các đối tượng tham gia BHXH bắt buộc và đối tượng tham gia BHXH tự nguyện với nhau. Cụ thể, BHXH tự nguyện được triển khai năm 2008 (theo quy định phải đến năm 2028 mới có người đầu tiên nghỉ hưởng lương hưu) nhưng đến nay ở tỉnh Quảng Nam đã có 347 người tham gia BHXH tự nguyện nghỉ hưởng lương hưu. 

dsc_0150-ttphat_trien_doi_tuong.jpg
Ảnh minh họa 

Về tổ chức thực hiện.

Quá trình tổ chức thực hiện đã có sự lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát của các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương trên địa bàn tỉnh và sự vào cuộc quyết liệt của hệ thống BHXH. Cụ thể, ngay sau khi có Nghị quyết số 21-NQ/TW của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác BHXH, BHYT giai đoạn 2012 - 2020 thì Tỉnh ủy Quảng Nam ban hành Chương trình hành động số 23-CTr/TU ngày 5/3/2013 và UBND tỉnh Quảng Nam xây dựng Kế hoạch thực hiện số 1436/KH-UBND; theo đó chính quyền 18 đơn vị hành chính đồng loạt triển khai. Có thể nói, cả hệ thống chính trị của tỉnh đã vào cuộc, rõ nét nhất là công tác thông tin tuyên truyền, công tác giám sát... Hệ thống BHXH được quán triệt sâu rộng đến các đơn vị trực thuộc, sớm hình thành nên mạng lưới đại lý thu khối xã, phường, thị trấn và Bưu điện.

Tóm lại, cơ hội cho việc mở rộng đối tượng tham gia BHXH tự nguyện hiện nay, đó là người đóng BHXH tự nguyện được đối xử bình đẳng, công bằng, quỹ được đóng góp chung với người tham gia BHXH bắt buộc mang tính bền vững và quan hệ đóng - hưởng có chia sẻ trên cơ sở  đảm bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 thực hiện bởi cơ quan Nhà nước.

Bên cạnh những cơ hội nêu trên, việc phát triển BHXH tự nguyện ở tỉnh Quảng Nam phải đối mặt với những thách thức không nhỏ.

Thách thức từ những yếu tố mang tính khách quan.

Thứ nhất, kinh tế của nhiều hộ không ổn định, trông chờ vào mùa vụ, thiên tai lại thường xuyên xảy ra. Tính đến năm 2016 người nghèo và cận nghèo còn khá lớn, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều chiếm khoảng 11% (cả nước gần 10%); còn 45.330 hộ nghèo chiếm 11,13% dân số và 24.808 hộ cận nghèo chiếm 6,09% dân số. Trong đó, một số huyện miền núi có số hộ nghèo chiếm trên 50% dân số như Nam Trà My (64,4%), Nam Giang (52,3%). Thu nhập của người dân trên địa bàn còn thấp, thu nhập bình quân đạt khoảng 2,33 triệu đồng/người/tháng; trong đó, khu vực thành thị gần 3 triệu đồng và khu vực nông thôn 2,2 triệu đồng và chi tiêu cho đời sống luôn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi tiêu (chiếm khoảng 90%). Theo đó, rõ ràng để có tiền đóng BHXH tự nguyện người dân hết sức khó khăn. Giả sử căn cứ đóng BHXH theo mức thấp nhất đối với mức chuẩn nghèo là 700.000 đồng hiện nay, thì khi tham gia BHXH tự nguyện người dân phải đóng 700.000đ X 22% = 154.000đ/tháng, số tiền này chiếm 70% số tiền phải chi tiêu còn lại hằng tháng của người dân ở khu vực nông thôn.

Từ ngày 01/01/2018 người tham gia BHXH tự nguyện được Nhà nước hỗ trợ một phần mức đóng Cụ thể, mức hỗ trợ bằng 30% đối với người tham gia BHXH tự nguyện thuộc hộ nghèo; bằng 25% đối với người tham gia BHXH tự nguyện thuộc hộ cận nghèo; bằng 10% đối với các đối tượng khác. Tuy nhiên, mức hỗ trợ này còn thấp, chưa thể thúc đẩy tăng nhanh đối tượng tham gia.

Thứ hai, đã từ lâu đời nay trong mỗi gia đình truyền thống người Việt nói chung, ở tỉnh Quảng Nam nói riêng với nếp nghỉ ăn sâu “trẻ cậy cha, già cậy con” gắn kết với cộng đồng làng xã nên cách ứng xử của người dân chưa thay đổi nhiều trong khi mô hình gia đình truyền thống đã có thay đổi trong thời đại đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế hiện nay. Hơn nữa, dù cho mỗi cá nhân luôn có tư tưởng để dành dưới các hình thức tích lũy khác nhau nhưng họ thực sự chưa có thói quen bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 hiểm gắn với bản thân mình lúc về già hoặc bệnh tật. Nhìn chung, ý thức, trách nhiệm của người dân đối với việc tự bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 đảm an sinh cho bản thân chưa cao; văn hóa bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 hiểm chậm định hình.

Thứ ba, đối với quyền lợi được hưởng, quy định thời gian đóng BHXH tối thiểu để được hưởng chế độ hưu trí của người tham gia đóng BHXH tự nguyện khá dài (đóng 20 năm) và chưa có chế độ ngắn hạn kèm theo. Do đó, nhiều người dân chưa thấy sự cần thiết và cấp bách của BHXH khi họ già yếu hoặc ốm đau, khiến người lao động chưa mặn mà với chính sách BHXH tự nguyện. Bên cạnh đó, người dân có thể so sánh với các hình thức tích lũy sinh lời khác nhau như gửi tiền tiết kiệm ở ngân hàng... 

Thách thức từ những yếu tố mang tính chủ quan.

Thứ nhất, mặc dù công tác thông tin tuyên truyền trong những năm gần đây được đẩy mạnh song việc tiếp nhận thông tin của người dân vì nhiều lý do khác nhau vẫn còn hạn chế, dẫn đến nhiều người vẫn chưa hiểu đầy đủ về chính sách BHXH tự nguyện, thậm chí một bộ phận dân cư còn chưa biết có chính sách BHXH tự nguyện.

Thứ hai, mạng lưới cung ứng dịch vụ BHXH tự nguyện chưa đủ mạnh, số lượng đại lý còn hạn chế. Người làm công tác đại lý BHXH tự nguyện còn thực sự chưa đảm bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 mức sống bằng chi phí hoa hồng làm được.

Tóm lại, BHXH là một trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, góp phần quan trọng thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội, bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 đảm ổn định chính trị - xã hội, đời sống nhân dân, phát triển bền vững đất nước. Phát triển BHXH tự nguyện góp phần xây dựng nên hệ thống BHXH đa tầng là một trong những nội dung cải cách về chính sách BHXH của Đảng ta trong thời gian tới. Vì vậy, cần nắm bắt những cơ hội, vượt qua những thách thức là yêu cầu bức thiết để từng bước tăng nhanh đối tượng tham gia BHXH tự nguyện cùng với loại hình BHXH bắt buộc hướng đến mục tiêu BHXH toàn dân trong tương lai.

Tài liệu tham khảo:

- Hiến pháp năm 2013

- Luật BHXH 2014;

- Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 23/5/2018 của Ban chấp hành TW khóa XII.

- Báo cáo tổng kết công tác của BHXH tỉnh Quảng Nam năm 2017 và 6 tháng đấu năm 2018.  

- Bài viết “Góc nhìn về BHXH” của tác giả Kim Sơn đăng ngày 27/11/2017 trên Webside Công đoàn công thương Việt Nam.

- Bài viết “Thế và lực mới cho phát triển nhanh và bền vững tỉnh Quảng Nam” tác giả Phan Thanh Hậu-Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy trên Trang Thông tin điện tử Đảng bộ tỉnh Quảng nam ngày 31/12/2016;

 

  • TIN BÀI LIÊN QUAN