Nghiên cứu – Trao đổi: Tính linh hoạt, đa dạng, đa tầng trong phát triển hệ thống chính sách BHXH theo quan điểm của Đảng

27/03/2019 10:20 AM


 

                            ThS. Nguyễn Thanh Danh

Trong nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng và thực hiện chính sách an sinh xã hội, bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 đảm tiến bộ và công bằng xã hội, coi đó vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển bền vững đất nước. Chính sách BHXH đã từng bước khẳng định và phát huy vai trò là một trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội, là sự bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 đảm thay thế, hoặc bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi họ gặp phải những rủi ro trong cuộc sống. Theo đó, diện bao phủ BHXH theo quy định của pháp luật, số người tham gia BHXH ngày càng được mở rộng, số người được hưởng BHXH không ngừng tăng lên. Tuy nhiên, việc xây dựng và thực hiện chính sách BHXH vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập, chưa theo kịp tình hình phát triển kinh tế - xã hội, chưa thích ứng với quá trình già hóa dân số và sự xuất hiện các quan hệ lao động mới; việc mở rộng và phát triển đối tượng tham gia BHXH còn dưới mức tiềm năng; độ bao phủ BHXH tăng chậm; người hưởng lương hưu hoặc trợ cấp sau độ tuổi nghỉ hưu chưa nhiều…

hoi_nghi_tw7.jpg
Hội nghị lần thứ 7, BCH Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Khóa 12. Ảnh: TTXVN

Từ thực tế đó, ngày 19/5/2018 Hội nghị lần thứ 7, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa 12 đã ban hành Nghị quyết số 28-NQ/TW về cải cách chính sách BHXH. Nghị quyết đã đưa ra nhiều quan điểm quan trọng chỉ đạo thực hiện về cải cách chính sách BHXH trong thời gian đến, trong đó phải phát triển hệ thống chính sách BHXH linh hoạt, đa dạng, đa tầng.

Trong giới hạn bài viết, chúng tôi xin làm rõ thêm về tính linh hoạt, đa dạng, đa tầng trong phát triển hệ thống chính sách BHXH hiện nay.

Thứ nhất, tính linh hoạt trong chính sách BHXH được hiểu là điều kiện thuận lợi cho mọi người dân trong độ tuổi lao động được dễ dàng tiếp cận các dịch vụ về BHXH, hay nói cách khác đảm bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 quyền an sinh xã hội được ghi nhận trong Hiến pháp năm 2013. Cụ thể, về cơ bản là quyền được tham gia và thụ hưởng các chế độ BHXH hiện nay.

Đối với đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, lịch sử hình thành chính sách BHXH cho thấy, chính sách BHXH ở nước ta được ra đời từ rất sớm và trải qua nhiều giai đoạn khác nhau, người tham gia và thụ hưởng chính sách BHXH luôn được mở rộng. Từ “thợ thuyền” (Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1929), “công chức thuộc tất cả các ngạch” (Sắc lệnh số 54-SL ngày 3/11/1945 của Chính phủ), “… công nhân, viên chức” (Điều 59 Hiến pháp năm 1980), “người lao động thuộc các thành phần kinh tế ngoài quốc doanh” (Nghị quyết số 16/NQ-TW ngày 15/7/1988 của Bộ Chính trị) cho đến nay ngoài cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, người làm việc theo hợp đồng lao động kể cả có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã có hưởng tiền lương; người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn thì hướng đến bổ sung các nhóm đối tượng tham gia BHXH bắt buộc như các nhóm chủ hộ kinh doanh, người quản lý doanh nghiệp, người quản lý, điều hành hợp tác xã không hưởng tiền lương; người lao động làm việc theo chế độ linh hoạt.

dtk_1939.jpg
Ảnh minh họa

Đối với đối tượng tham gia BHXH tự nguyện, tiếp tục mở rộng các chế độ BHXH tự nguyện, tạo điều kiện chuyển đổi thuận lợi giữa BHXH tự nguyện và BHXH bắt buộc, hướng tới chính sách BHXH bắt buộc đối với toàn bộ người lao động có việc làm, có thu nhập và tiền lương khi có đủ điều kiện cần thiết.

Ngoài ra, tính linh hoạt trong chính sách BHXH còn thể hiện qua mối quan hệ “đóng - hưởng”. Để hưởng chế độ hưu trí, theo Luật BHXH năm 2006 và Luật BHXH năm 2014 đều quy định về điều kiện thời gian tham gia BHXH tối thiểu là 20 năm, tuy đã có những quy định linh hoạt hơn như người lao động đủ điều kiện về tuổi hưởng lương hưu mà thời gian đóng BHXH bắt buộc còn thiếu tối đa 6 tháng thì người lao động được lựa chọn đóng một lần cho số tháng còn thiếu để hưởng lương hưu hoặc trong trường hợp người tham gia BHXH đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định mà thời gian đã đóng BHXH còn thiếu không quá 10 năm nếu có nguyện vọng thì tiếp tục đóng BHXH một lần cho những năm còn thiếu để hưởng lương hưu theo quy định. Tuy nhiên, để hưởng lương hưu theo quy định hiện hành vẫn phải đảm bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 tối thiểu đóng đủ BHXH 20 năm. Với quy định này, trước đây có khá nhiều người khi hết tuổi lao động mà chưa đủ 20 năm đóng BHXH phải nhận chế độ BHXH một lần đồng nghĩa với việc họ bị buộc phải rời khỏi lưới an sinh xã hội.

Nhằm tạo điều kiện cho người lao động cao tuổi, có số năm tham gia BHXH thấp được tiếp cận và thụ hưởng quyền lợi BHXH, phải sửa đổi điều kiện hưởng chế độ hưu trí theo hướng giảm dần số năm đóng BHXH tối thiểu để được hưởng chế độ hưu trí từ 20 năm xuống 15 năm, hướng tới còn 10 năm với mức hưởng được tính toán phù hợp. Với cách tiếp cận này được xem là một bước cải cách lớn trong chính sách BHXH ở nước ta, tạo điều kiện cho ngày càng có nhiều người hưởng lương hưu hơn.

Thứ hai, đa dạng trong chính sách BHXH là yêu cầu phải phát triển nhiều loại hình BHXH đan xen nhau, cùng với ngày càng có nhiều loại sản phẩm bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 hiểm phù hợp để tạo điều kiện cho người tham gia có cơ hội lựa chọn. Hiện nay, chúng ta đang thực hiện hai loại hình BHXH đó là BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện. Trong loại hình BHXH bắt buộc tuy có phân định từng quỹ thành phần như quỹ hưu trí và tử tuất, quỹ ốm đau-thai sản, quỹ bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 hiểm thất nghiệp, quỹ tai nạn lao động-bệnh nghề nghiệp nhưng không thực hiện riêng cho từng loại chế độ được hưởng, sản phẩm dịch vụ vẫn chỉ là một gói bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 hiểm. Trong loại hình BHXH tự nguyện chỉ thực hiện hai chế độ hưu trí và tử tuất (không có chế độ tuất hằng tháng). Nhìn chung, có thể nói với hai gói BHXH hiện có chưa tạo ra được sức hấp dẫn đối với tổ chức, cá nhân tham gia BHXH, nhất là với BHXH tự nguyện. Đó cũng là nguyên nhân vì sao việc thông tin tuyên truyền về chính sách BHXH luôn được đến với người dân mà người dân không “mặn mà” với BHXH tự nguyện. Vì vậy, phải nghiên cứu thiết kế các gói BHXH tự nguyện ngắn hạn linh hoạt để người lao động có nhiều sự lựa chọn tham gia và thụ hưởng là cần thiết.

Trong BHXH bắt buộc, cần sửa đổi, hoàn thiện chính sách bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 hiểm thất nghiệp, chú trọng không chỉ các giải pháp xử lý hậu quả thông qua việc chi trả trợ cấp thất nghiệp, đào tạo đáp ứng yêu cầu của công việc mới, giới thiệu việc làm mà cần chú ý thoả đáng đến các giải pháp phòng ngừa, giảm thiểu tình trạng thất nghiệp thông qua việc hỗ trợ doanh nghiệp duy trì sản xuất kinh doanh, bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 đảm việc làm cho người lao động.

Thứ ba, đa tầng trong chính sách BHXH đòi hỏi lưới an sinh xã hội đảm bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 che phủ đến mọi người dân, góp phần gia tăng số người sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương hưu, BHXH hằng tháng và trợ cấp hưu trí xã hội. Có thể thấy, xây dựng đa tầng trong chính sách BHXH vừa đảm bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 trách nhiệm, quyền và nghĩa vụ của Nhà nước, tổ chức sử dụng lao động vừa đáp ứng nhu cầu của công dân về chính sách an sinh xã hội.

Trách nhiệm, quyền và nghĩa vụ của Nhà nước được thể hiện qua trợ cấp hưu trí xã hội, thực chất là ngân sách nhà nước cung cấp một khoản trợ cấp cho người cao tuổi không có lương hưu, hoặc BHXH hằng tháng. Trong thực tế chế độ trợ cấp hưu trí xã hội đã được áp dụng chính là đối tượng bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 trợ xã hội theo Nghị định số 67/2007/NĐ-CP hay đối tượng hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng theo Nghị định 136/2013/NĐ-CP của Chính phủ. Cụ thể, đó là người cao tuổi thuộc hộ nghèo không có người có nghĩa vụ và quyền phụng dưỡng hoặc có người có nghĩa vụ và quyền phụng dưỡng nhưng người này đang hưởng chế độ trợ cấp xã hội hàng tháng hoặc người từ đủ 80 tuổi trở lên mà không có lương hưu, trợ cấp BHXH hàng tháng, trợ cấp xã hội hàng tháng.

Dự kiến trong tương lai có chính sách huy động các nguồn lực xã hội đóng thêm để các đối tượng này có mức hưởng cao hơn và điều chỉnh giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội phù hợp với khả năng của ngân sách.

Trách nhiệm của Nhà nước và các tổ chức sử dụng lao động thông qua việc thực hiện BHXH cơ bản, bao gồm BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện. Trong đó, BHXH bắt buộc (với các chế độ hưu trí, tử tuất, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, ốm đau, thai sản, thất nghiệp) dựa trên đóng góp của người lao động và người sử dụng lao động; BHXH tự nguyện (với các chế độ hưu trí, tử tuất hiện nay, từng bước mở rộng sang các chế độ khác) dựa trên đóng góp của người lao động không có quan hệ lao động; có sự hỗ trợ phù hợp từ ngân sách nhà nước cho nông dân, người nghèo, người có thu nhập thấp, lao động khu vực phi chính thức để mở rộng diện bao phủ BHXH; nâng cao ý thức, trách nhiệm của người lao động đối với việc tự bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 đảm an sinh cho bản thân.

Đáp ứng nhu cầu của công dân thông qua việc thực hiện bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 hiểm hưu trí bổ sung, đây là chế độ hưu trí tự nguyện theo nguyên tắc thị trường, tạo điều kiện cho người sử dụng lao động và người lao động có thêm sự lựa chọn tham gia đóng góp để được hưởng mức lương hưu cao hơn (hiện nay có khống chế mức trần tham gia BHXH bắt buộc không quá 20 lần mức lương cơ sở làm ảnh hưởng đến người có thu nhập cao tham gia BHXH)

Tóm lại, quan điểm phát triển hệ thống chính sách BHXH linh hoạt, đa dạng, đa tầng của Đảng ta cùng với việc xây dựng và thực hiện chính sách BHXH của cả hệ thống chính trị một cách tích cực hy vọng sẽ đạt được mục tiêu đề ra theo lộ trình đến năm 2021 đạt khoảng 35% lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia BHXH và có khoảng 45% số người sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương hưu, BHXH hằng tháng và trợ cấp hưu trí xã hội; đến năm 2025 đạt khoảng 45% lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia BHXH và có khoảng 55% số người sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương hưu, BHXH hằng tháng và trợ cấp hưu trí xã hội; đến năm 2030 đạt khoảng 60% lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia BHXH và có khoảng 60% số người sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương hưu, BHXH hằng tháng và trợ cấp hưu trí xã hội.

Tài liệu tham khảo:

- Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 23/5/2018 của Ban chấp hành TW khóa XII;

- Luật BHXH năm 2014;

- Sách “Đổi mới và phát triển BHXH ở Việt Nam” Chủ biên TS. Nguyễn Thị Minh- Thứ trưởng, Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam.

- Bài viết “Khái luận chung về an sinh xã hội” của TS. Mạc Tiến Anh đăng trên Tạp chí BHXH số 1/2005, số 2/2005 và số 4/2005;

- Nghị định số 67/2007/NĐ-CP ngày 13 tháng 4 năm 2007 của Chính phủ về chính sách trợ giúp các đối tượng bet365 tiếng việt_đặt cược bet365_cách vào bet365 trợ xã hội.

 

 

 

  • TIN BÀI LIÊN QUAN